Minalanğan arazide qalğan olsañız, ne yapmaq
Bombalaştırılğan topraqlarda bulunsañız
Arbiy areketler vaqtında ve topraqlar azat etilgende duşman yol, orman, deñiz yalısı ve atta terk etilip unutılğan ev ve turmuş eşyalarını bombalaştıra bile. Unutmañız: zemaneviy bombalarnıñ şekli farqlı ola bileler – adiy plastik “yapraçıqlar”dan oyuncaq ya da cep telefonı olaraq gizletilgen qapqanğa qadar.
- Yalı, orman, tarla yollarından uzaq turıñız. Plâj, orman dağ ve insannıñ ayaq basmağanı topraq yollarğa çıqmañız. Duşman yalı kenarı ve arbiy obyektlerge yollarnı faal şekilde bombalaştıra. Tehnika endi ketken ya da faal qullanılğan asfaltlaştırılğan yollarnı qullanıñız.
- Topraqtan bir şey almañız. Coyulğan paalı telefon, fener, bala oyuncağı ya da güzel qutu olsa bile.
Tınç yaşağan vatandaşlarğa zarar ketirmek içün işğalciler turmuş eşyalarını gizletme usulını sıq qullanalar.
Şübeli bir eşya körseñiz, ne yapmaq kereksiñiz?
Bomba havfsızlığınıñ esas qaidesi – “Yanına kelme! Elleriñe alma!”
Toqtañız ve telâş etmeñiz. Telükeli obyekt olğan yerni közlerinen qayd etiñiz.
- Etrafıñızda olğan insanlarğa haber beriñiz. Etrafıñızdaki insanlarğa yüksek sesnen, amma sakin bir şekilde qıçırıñız: “Toqtañız! Mında bomba/telükeli bir eşya bar!” Er keske toqtamağa ve er bir areket etmemege aytıñız.
- Ondan uzaq ketiñiz. Tek kelgeniñiz yol vastasınen (adım-adım) keri qaytıñız. Eñ az 100 metrge keri qaytıñız.
- Yerni qayd etiñiz (mümkün olsa). Siziñ yanıñızda açıq renkli toquma, şerit ya da pıtaq olsa, başqa insanlarnıñ o yerge ketmek telükeli olğanını uzaqtan körmeleri içün telükesiz bir mesafede onı qaldırıñız. Bombanı qoralamaq içün oña yaqın ketmeñiz!
- Tapqanıñız eşyağa YAQINLAŞMAÑIZ ve toqunmañız. Oña ayağıñıznen toqunmañız ve bir yerge alıp ketmege tırışmañız.
- İç bir mehanik areket YAPMAÑIZ: eşyağa taş atmaq, onı urmaq, parçalamaq, alıp başqa yerg ketmek ya da öz başına "telükesizleştirmek" yasaqtır.
- Tapqanıñız eşya yanında cep telefonı ve başqa aletlerni QULLANMAÑIZ. Zemaneviy bombalar siziñ aqıllı telefonıñıznıñ radio signalından patlay bile. Sadece 100den çoq metrge keri ketken soñ qurtarıcılarğa telefon etiñiz!
- Oña fizikiy şekilde tesir ETMEÑIZ: eşyanı qutu ya da pıtaqlarnen gizlemeñiz, oña topraq ve suv tökmeñiz. Yanından asla ateş yaqmañız – ava arareti tesiri onı patlata bile.